Ὦ πόλις τοῦ Βυζαντίου

Ο Νικήτας Χωνιάτης το 1207 περιγράφοντας την πτώση της Πόλης, δεν ξεχνά να το κάνει σε εξαίσια Ελληνικά. Η καταστροφή, οι Λατίνοι, τα αγάλματα του Βυζαντίου, οι κάτοικοι όπως και ο ίδιος, λαμβάνουν ένα χαρακτήρα σχεδόν ποιητικό. Ὦ πόλις, πόλις, πόλεων πασῶν ὀφθαλμέ, ἄκουσμα παγκόσμιον, θέαμα ὑπερκόσμιον, ἐκκλησιῶν γαλουχέ, πίστεως ἀρχηγέ, ὀρθοδοξίας ποδηγέ, λόγων μέλημα,…

Ἄννα

«Ο χρόνος ρέει ακάθεκτος παρασύροντας τα πάντα και επαναφέροντας τα στην αρχή τους και σε βυθό αφάνειας καταποντίζει τόσο τα ανάξια λόγου όσο και και τα μεγάλα και αξιομνημόνευτα, και κατά την τραγωδία  ‘τα άδηλα φέρνει στο φως και τα φανερά αποκρύπτει’ [Σοφοκλέους Αἴαξ].» Άννα Κομνηνή, Προοίμιο της Αλεξιάδος «Ῥέων ὁ χρόνος ἀκάθεκτα καὶ ἀεί τι…

Ἀφήγησις Λιβίστρου καί Ῥοδάμνης

Πρόκειται για την εκτενέστερη, δομικά πολυπλοκότερη και τεχνικά αρτιότεη από τις πέντε μεσαιωνικές ερωτικές μυθιστορίες της Παλαιολόγειας περιόδου (13ος-15ος αι.), ίσως και την παλαιότερη χρονολογικά. Ένα κειμένο που σε μεγάλο βαθμό συνεχίζει και παράλληλα ανανεώνει, με πρωτοποριακές αφηγηματικές τεχνικές, καθώς και με άλλα στοιχεία, τη μακραίωνη μυθιστορηματική παραγωγή στην ελληνική γλώσσα. H ιστορία ξετυλίγεται ως…

Περί τῆς ἐπιστολῆς τοῦ βασιλέως Ἰωάννου Δοῦκα

Είναι ευρύτερα γνωστή η επιστολή που απέστειλε ο Ιωάννης Δούκας Βατάτσης στον Πάπα Γρηγόριο Θ’ το 1237. Μεσούσης της κατοχής της Κωνσταντινουπόλεως από τους Φράγκους. Απαντητική σε επιστολή της Έδρας μετά την αποτυχία των συζητήσεων για Ένωση που έλαβαν χώρα στη Βιθυνία. Σε ύφος ανάλογο και διαβεβαιώνοντας την ελληνική καταγωγή της οικογένειας του βασιλέως. Η…

Ἄρχοντες τῶν ὅρων

Ο μέγας Πριμικήριος Ιωάννης, όπως απεικονίζεται στην εικόνα του Παντοκράτορος της οποίας ήταν δωρητής, Hermitage, St. Petersburg. Πριμικήριος σημαίνει «πρῶτος τῇ τάξει» και είναι εξελληνισμένος όρος του «primus in cera», όπως και πολλοί τίτλοι αξιωματούχων της μακραίωνης Βασιλείας των Ρωμαίων. Πραγματικά, ο Ιωάννης στα μέσα του 14ου αιώνος ήταν πρώτος τη τάξει μετά τον Αυτοκράτορα στις…

Θράσυλλος

Το χορηγικό Μημείο του Θρασύλλου 4ος π.Χ αριστερά και το Μνημείο του Φιλοπάππου  2ος π.Χ δεξιά, από το χειρόγραφο του Cyriaco D’ Ancona 1444. Καταγράφονται οι επιγραφές και φαίνεται το άγαλμα του Διονύσου, τώρα στο British Museum – Ένα αρχαίο χορηγικό μνημείο «υψώνεται» σιγά- σιγά στον βράχο της Ακρόπολης πάνω από το διονυσιακό θέατρο. Πρόκειται…

Ἄγρα

«Στις 15 Ιουλίου, την ξεκάθαρη και χαρούμενη ημέρα του ιερότατου πνεύματος, ο Γαληνότατος Αυτοκρατωρ ο ίδιος, ο Ιωάννης Παλαιολόγος και ο αδελφός του Θεόδωρος Πορφυρογέννητος, ο ξακουστός Δεσπότης, άφησαν το Βυζάντιο για να πάνε για κυνήγι συνοδευόμενοι με μεγαλοπρεπεια, κατά το συνηθισμένο βασιλικό τρόπο, από τους αριστοκρατικότερους αυλικούς τους. Πρώτα εγκατέστησαν το περίπτερο του βασιλιά…

Περί βασιλείας πρός τόν Αὐτοκράτορα Κωνσταντῖνον τόν Παλαιολόγον

Στο λυκόφως της Αυτοκρατορίας, μερίς λογίων στρέφεται προς το ελληνικότερον. Ανάμεσα στους προεξάρχοντες είναι ο Ιώαννης Αργυρόπουλος. Ο Αργυρόπουλος δεν ήταν εις τυχαίος. Καταγόταν από παλαιά οικογένεια της Κωνσταντινούπολης, τους Φιλανθρωπηνούς. Τα αξιώματα και τα οφφίκια τα οποία έλαβε ήταν τα εξής: τοποθετήθηκε ὕπατος τῶν φιλοσόφων στην δημόσια σχολή της Πόλης που παρείχε ανώτατη εκπαίδευση· παράλληλα…

Ἑλλάς φωνῆ

Η Άννα Κομνηνή αναφέρει πως, τον 11ο, ο μαθητής του Ψελλού Ιωάννης ο Ιταλός ήταν «προκαθήµενος φιλοσοφίας ἀπάσης» και συνέρρεαν κοντά του νέοι για να σπουδάσουν τα «δόγµατα» του Πρόκλου, του Πλάτωνα, των φιλοσόφων Πορφυρίου και Ιαµβλίχου καθώς και «τάς Ἀριστοτέλους τέχνας». Κάτι αδιανόητο 2-3 αιώνες πρίν, όπου ο λόγιος Κωνσταντίνος ο Σικελιώτης κατηγορούσε τον δάσκαλό του…

Ὑπό τόν Ἥλιον

Καθώς πολλά μνημεία απογυμνώθηκαν ή καταστράφηκαν, πρέπει να ανατρέξουμε σε Ανατολή και Δύση για δούμε πώς οι ναοί της Αυτοκρατορίας αντανακλούσαν το φως του ήλιου της Μεσογείου. Η βασιλική του Αγ. Μάρκου στη Βενετία χτίστηκε βάσει του ναού των Αγ. Αποστόλων στην Κωνσταντινούπολη. Μεγάλες αψίδες με παραστάσεις από τη ζωή των Αποστόλων και επιγράμματα με…

Οἱ περιπέτειες τοῦ ῞Εϊρικ τοῦ ταξειδεμένου

Την εποχή του Ξέφρενου Κυνηγιού, κατά το χειμερινό ηλιοστάσιο, ο Eirek αποφασίζει να βρει την Ακρη της Γης όπου είναι ο τόπος της αιώνιας ευδαιμονίας. Ξεκίναει από το Thrandheim στα Νορβηγικά φιόρδ και με συντρόφους Δανούς σάλπαρει για τη Myklagard, τη μυθική Κωνσταντινούπολη. «…καί έφτασαν ενώ ο Γραικός βασιλιάς [Grikkja konungr] συγκέντρωνε στρατό για να…