Ἐμποροπανήγυρις

Η περιγραφή των Δημητρίων, της μεγάλης εμποροπανηγύρεως κατά τον μεσαίωνα στη Θεσσαλονίκη, δίνεται στο έργο ανωνύμου του 12ου ‘Τιμαρίων’. Στο κείμενο καταγράφονται οι εθνικότητες των εμπόρων από όλο τον γνωστό κόσμο, όπως Έλληνες, Σέρβοι, Βούλγαροι, Ούγγροι και Ρώσοι, Ιταλοί, Ίβηρες και Λουζιτανοί, Γαλάτες, Σύριοι και Αιγύπτιοι, οι οποίοι συνέρρεαν στην πόλη με αφορμή τα Δημήτρια….

Φᾶσις

«μέγαν ἠδ᾽ Ἀσίας τέρμονα Φᾶσιν», λένε οι Τιτάνες στον Προμηθέα καθώς κρέμεται πάνω στις άκρες του Καυκάσου· πηγή του ποταμού Φάσι και τέλος, «τέρμων», της Ασίας. Ο Αρριανός στον «Περίπλου τοῦ Εὐξείνου Πόντου» τον 2ο μ.Χ ακολουθεί τα χνάρια των Αργοναυτών και του Ξενοφώντα, τις αναφορές του Ομήρου και των Τραγωδών στον ρου γύρω από τη Μαύρη…

Πεδίον

Ο πόλεμος με τους Βούλγαρους στη νότιο Βαλκανική κράτησε 30 χρόνια. Όπως επιγράφεται στον τύμβο του Βασιλείου στο Έβδομον, εκτός των τειχών: «ἐγώ δε Βασίλειος, πορφύρας γόνος, ἴστημι τύμβον ἐν τόπῳ γῆς Ἐβδόμου καί σαββατίζω τῶν ἀμετρήτων πόνων οὔς ἐν μάχαις ἔστεργον, οὔς ἐκαρτέρουν» πέρασε τη ζωή του μακριά από την Κωνσταντινούπολη. Οι μάχες δεν…

Βασίλειος

«Αυτά περί του χαρακτήρα του· όσον δε περί της εμφανίσεώς του, αυτή μαρτυρούσε ευγένεια. Το βλέμα του ήταν εύχαρες και φωτεινό, τα φρύδια όχι πυκνά και επισκιάζοντα, ούτε γυναικεία σε ίσια γραμμή, αλλά ανασηκωμένα επιδεικνύοντας το αγέρωχον του ανδρός· τα μάτια του δεν ήταν βυθισμένα στις κόγχες δείγμα επιβουλής και πανουργίας, ούτε και προέβαλλαν ως…

Ancilla Theologiae

«Φιλοσοφούμε σε καιρούς δύσκολους για τη Φιλοσοφία», γράφει ο Μιχαήλ Ψελλός. Αλλά τί εννοούσε ως Φιλοσόφια o ίδιος και οι σύγχρονοί του; Στην πραγματικότητα όχι κάτι παραπάνω από την ετυμολογία της λέξης: «Ο θαυμασμός είναι η σταση του ανθρώπου που πραγματικά αγαπά τη σοφία, πράγματι, δεν υπάρχει άλλη αρχή του φιλοσοφείν εκτός από αυτό», λέει…

Γενόμενοι Ῥωμαῖοι, παραμένοντας Ἕλληνες

«Θυμίσου, έχεις σταλεί στην Επαρχία της Αχαΐας, την πρωταρχική Ελλάδα, όπου πιστεύται ότι έχει ανακαλυφθεί ο πολιτισμός, τα γράμματα, ακόμα και η καλλιέργεια της γης και ότι έχεις σταλεί να βάλεις τάξη σε ελεύθερες πόλεις, σε αυτούς που είναι ελεύθεροι άνθρωποι με όλη την έννοια της λέξης: που διατήρησαν χάρις την αρετή τους, τις καλές…

Basileus Romeon

«H Ρώμη βρίσκεται εκεί που είναι ο Αυτοκράτωρ». Αυτό το motto χαρακτήριζε τον 3ο αιώνα καί κατέληξε στις μεταρρυθμίσεις του Διοκλητιανού και τη μεταφορά του διοικητικού και στρατιωτικού κέντρου Ανατολικά: στην Αντιόχεια και τη Νικομήδεια. Ένας άλλος μέγάλος Αυτοκράτωρ, ο Κωνσταντίνος ο Πωγωνάτος, στα μέσα του 7ου αιώνα, καθώς η Αυτοκρατορία προσπάθεί να μαζέψει τα…

Deus Adiuta Romanis

«Μάρτυρες τῆς Διαθήκης ταύτης τὴν ὁποία ἔγραψε ὁ Μωάμεθ, ὁ υἱὸς Ἀμπντουλλὰχ (ᾧ δώη ὁ Θεὸς εὐλογίαν καὶ εὐχήν), πρὸς πάντας τοὺς Χριστιανούς, καὶ ἐκτελέσεως τῶν ὑπεσχημένων ὑπογράφονται» To 623 καθώς η Μέση Ανατολή βρίσκεται υπό τον έλεγχο των Ζωρααστρών Περσών, στη Μεδίνα της Αραβίας φτάνει αποστολή από τη Μονή του Σινά. Σύμφωνα με την…

Double standard

«Λέγεται, πως αν κάποιος θέλει μία σκλάβα για ηδονή να πάρει μία Βερβερινή· αν θέλει να του προσέχει πράγματα με αξία να πάρει μία Ρωμαία· για την ανατροφή παιδιών μία Περσίδα· για τις φροντίδες μία Φράγκα· για σκληρή δουλειά μία Νούβια· για πόλεμο και κουράγιο μία Tουρκάλα ή Σλαύα.» γράφει ο Ibn  Buṭlān στη Βαγδάτη τον 11ο. Η εικόνα των…

Ἡ Μάχη στήν Ὁδό τῶν Μαρτύρων

Στις αρχές της δεκαετίας του ’70, οι Ιστορικοί και Βυζαντινολόγοι συνειδητοποίησαν ότι υπάρχει μιά έποχη μεταξύ του αρχαίου κόσμου και της βυζαντινής περιόδου που δεν ήταν εύκολο να κατηγοριοποιήσουν. Ήταν Λατινική ή Ελληνική; Χριστιανική, Πολυθεϊστική ή Ισλαμική; Κοσμική ή Θεοκρατική; Αρχαίος κόσμος ή Μεσαίωνας; Ήταν όλα αυτά μαζί, και την ονόμασαν Ύστερη Αρχαιότητα. Συμφωνία για…

Ob unum habitu feminea

“Για ένα γυναικείο φόρεμα” – To 582 o Μαυρίκιος αναγορεύται Αυτοκράτωρ. Ήδη με μεγάλες επιτυχίες ως στρατηγός στο Ανατολικό μέτωπο, Ελληνικής καταγωγής πιθανότατα και υψηλής μόρφωσης. Θεωρείται από τους Λατίνους ο πρώτος «Ελληνας» Αυτοκρατορας· ίσως και γιατί επί της βασιλείας του το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως πήρε τον τίτλο «Οικουμενικό», οξύνοντας τις σχέσεις Ανατολής – Δύσης. Οι…